{"id":473,"date":"2021-09-07T10:59:00","date_gmt":"2021-09-07T08:59:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kinocubecinema.com\/?p=473"},"modified":"2023-12-18T09:30:01","modified_gmt":"2023-12-18T08:30:01","slug":"extra-extra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kinocubecinema.com\/index.php\/2021\/09\/07\/extra-extra\/","title":{"rendered":"Extra, extra!"},"content":{"rendered":"\n<p><em><strong>En Kinocube pill\u00e1moslle o gusto a conversar, polo que nesta ocasi\u00f3n nos puxemos en contacto co xornalista e escritor Lois Alcayde Dans para reflexionar sobre o xornalismo no cinema. Nesta conversa trataremos o papel do xornalista, os arquetipos relacionados con el e a iconograf\u00eda que o rodea.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Como na anterior entrevista, \u00e9 posible que atopedes spoilers de filmes do s\u00e9culo pasado. Penso que non \u00e9 para tanto, pero d\u00e9ixoo \u00e1 vosa elecci\u00f3n.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe title=\"Kinocube Ep. 19 - Extra, extra!\" width=\"800\" height=\"450\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/SopKoM30Rhk?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Gustar\u00edame comezar comparando a historia do xornalismo coa s\u00faa representaci\u00f3n no cinema, dende as linotipias nas&nbsp;<em>screwball comedies<\/em>&nbsp;at\u00e9 as redacci\u00f3n dixitais de filmes m\u00e1is recentes. Cal \u00e9 a t\u00faa opini\u00f3n sobre esa representaci\u00f3n? Ax\u00fastase \u00e1 realidade?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c9 unha moi boa maneira de comezar. Hai unha pel\u00edcula que a min me interesa moito na que converxen moitas cousas da historia do xornalismo:&nbsp;<em>Citizen Kane<\/em>&nbsp;(Orson Welles, 1941). Neste filme vese o tratamento da informaci\u00f3n e \u00f3 mesmo tempo tam\u00e9n a evoluci\u00f3n da industria. Porque o xornalismo non vive do aire, ten unha industria, unha maneira de funcionar\u2026 pode ser unha empresa p\u00fablica ou unha empresa privada, pero sempre \u00e9 unha organizaci\u00f3n. Salvo que sexa un individuo s\u00f3 que fai xornalismo, o que entendemos como medios de comunicaci\u00f3n normalmente son organizaci\u00f3ns cooperativas, sexa un medio pequeno ou un medio grande.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Citizen Kane&nbsp;<\/em>\u00e9 unha pel\u00edcula moi interesante, non s\u00f3 pola persoa real na que se basea o protagonista, un magnate da prensa que estivo involucrado na guerra de Cuba, William Randolph Hearst. Esta personaxe que interpreta Orson Welles \u2013non sei se vil\u00e1n ou antiheroe, non sei describilo, pois creo que Orson Welles vai moito m\u00e1is al\u00e1 de bos e malos\u2013, un magnate que merca un xornal, que o ergue a trav\u00e9s do&nbsp;<em>amarelismo<\/em>, de vender moitos exemplares e chamar a atenci\u00f3n. Esta personaxe converte un pequeno xornal que non vend\u00eda case nada nun grande medio de comunicaci\u00f3n, non tanto polo tratamento da informaci\u00f3n como polo volume de venta, o que nos lembra esta prensa amarela, e a d\u00eda de hoxe contamos con moitas cabeceiras a nivel nacional que xogan con isto: grandes titulares, incluso moi ofensivos ou aparentemente moi combativos que non deixan de ser apolox\u00eda do odio.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/64.media.tumblr.com\/eefdcb530bf9f50e558c387a5d40d18e\/5a6d2e387b070445-cd\/s540x810\/9aa777ce7b12adae9573cb861a041bd18bd74616.png\" alt=\"image\"\/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Ent\u00f3n \u00e9 moi curioso porque lembra \u00f3 que fai Jeff Bezos con Amazon, un gran magnate merca un xornal como The Washington Post e comezan a aparecer noticias do tipo \u201cPor que est\u00e1 mal po\u00f1er taxas m\u00e1is altas \u00f3s ricos?\u201d ou \u201cPor que est\u00e1 mal subir os impostos?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>En&nbsp;<em>Citizen Kane&nbsp;<\/em>a representaci\u00f3n da industria \u00e9 interesante mais, como \u00e9 o tratamento da informaci\u00f3n? Tremendamente mercantilista, dicimos&nbsp;<em>amarelista<\/em>&nbsp;pero no fondo non deixa de ser mercantilista: buscar unha venda onde non se cultiva un p\u00fablico de calidade, onde non se respecta a audiencia. O que fixo esta personaxe verdadeira, William Randolph Hearst, foi manipular e terxiversar sobre a guerra de Cuba.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai outra pel\u00edcula recente,&nbsp;<em>The Post<\/em>&nbsp;(Steven Spielberg, 2017), que conta con dous actores que me encantan, Tom Hanks e Meryl Streep. Unha pel\u00edcula que ademais, paradoxicamente, fala de The Washington Post. E seguimos falando do tema principal, da industria, porque se viamos en Citizen Kane como un magnate se fai co control cun xornal e pode comezar unha saga familiar, neste filme xa existe unha saga familiar: o marido da directora morre e \u00e9 ela a que herda The Washington Post nos anos 70, en pleno caso Watergate. Neste filme tam\u00e9n hai un an\u00e1lise do estado da industria naquela \u00e9poca, na mesma na que est\u00e1 situada&nbsp;<em>All the President\u2019s&nbsp;men&nbsp;<\/em>(Alan J. Pakula, 1976), outra grande pel\u00edcula que non nos fala tanto da industria como do desempe\u00f1o xornal\u00edstico. Son filmes paralelos na ambientaci\u00f3n, no tempo. E en&nbsp;<em>The Post<\/em>&nbsp;\u00e9 unha saga familiar, isto \u00e9 importante.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>En&nbsp;<em>Deadline U.S.A.<\/em>&nbsp;(Richard Brooks, 1952) fala precisamente un pouco disto, de cando a saga familiar rompe e os herdeiros venden o xornal sen importarlle que bote o peche.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Efectivamente. \u00c9 curioso que as grandes crises do xornalismo en Espa\u00f1a vi\u00f1eron pola perda do monopolio familiar. A familia Polanco era propietaria do grupo Prisa at\u00e9 os anos 2000, cando se comeza a vender e puidemos ver como entraban no grupo entes distintos: bancos, fondos voitre, construtoras\u2026 e non s\u00f3 pasou en Prisa, pasou en todos os medios de comunicaci\u00f3n ou en case todos, hai m\u00e1is exemplos.<\/p>\n\n\n\n<p>Que entre xente nova nun consello de administraci\u00f3n non \u00e9 malo, o problema \u00e9 cando a xente que entra infl\u00fae no tratamento da informaci\u00f3n. Isto \u00e9 algo que tam\u00e9n se trata en&nbsp;<em>The Post<\/em>, pois a directora, que herda o xornal do seu marido pero \u00e9 a filla do anterior propietario e ten que agardar a que morra o seu marido para tomar as rendas, ten que decidir se d\u00e1 luz verde ou non \u00f3 que se est\u00e1 a investigar no Watergate, polo perigo que pode supo\u00f1er, polo risco nacional. Pois o mesmo pasou cando El Pa\u00eds saca os papeis de B\u00e1rcenas, que foi un dos grandes fitos da d\u00e9cada pasada.<\/p>\n\n\n\n<p>E enlazamos con&nbsp;<em>All the President\u2019s&nbsp;men&nbsp;<\/em>na actitude xornal\u00edstica. Son marabillosos os papeis de Robert Redford e de Dustin Hoffman neste filme sobre a investigaci\u00f3n xornal\u00edstica. Este tipo de pel\u00edculas a min enc\u00e1ntanme pero contribu\u00edron a un romanticismo do xornalismo que moitas veces non se adec\u00faa \u00e1 realidade. E non ten por que adecuarse \u00e1 realidade, ollo, que&nbsp;<em>The&nbsp;front&nbsp;page<\/em>&nbsp;(Billy Wilder, 1974) \u00e9 unha pel\u00edcula deliciosa e&nbsp;<em>His&nbsp;girl&nbsp;friday<\/em>&nbsp;(Howard Hawks, 1940), que \u00e9 un pouco o precedente, tam\u00e9n, cos seus matices distintos, e que non se parecen en nada \u00e1 profesi\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Pero eu de&nbsp;<em>All the President\u2019s&nbsp;men<\/em>&nbsp;destacar\u00eda unha escena magn\u00edfica, de feito unha das mi\u00f1as favoritas, que est\u00e1 \u00f3 inicio da pel\u00edcula: cando chega Robert Redford \u00e1 s\u00faa casa e abre o frigor\u00edfico e hai un&nbsp;<em>brick<\/em>&nbsp;de leite\u2026 \u00e9 un pouco esa vida precaria da que se nos fala pouqu\u00edsimo na pel\u00edcula, porque a pel\u00edcula obviamente non trata dese estilo de vida, trata da investigaci\u00f3n do caso Watergate. Pero \u00e9 curiosa esa escena dunha vida triste, mal pagada, que hoxe en d\u00eda a\u00ednda ser\u00eda peor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Deume a impresi\u00f3n de que a profesi\u00f3n de xornalista, polo menos at\u00e9 os anos 90, era representada no cinema como unha mala vida. Non s\u00f3 neste extremo sat\u00edrico. En&nbsp;<em>The Front Page<\/em>, en clave de comedia, se nos di que o protagonista quere sentar cabeza, casar e deixar esta profesi\u00f3n. Pero tam\u00e9n en filmes como&nbsp;<em>Deadline U.S.A.<\/em>, sen ser unha comedia, se volve sobre esta idea de que o xornalismo \u00e9 unha profesi\u00f3n que arru\u00edna fogares. Ins\u00edstese, por exemplo, que o xornalista non desfruta da s\u00faa l\u00faa de mel por ter que estar sempre a cubrir unha nova. Isto \u00e9 un clich\u00e9 habitual nos anos 40.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Si, nos anos 40 e en adiante. Incluso hai filmes que non tratan o xornalismo directamente pero si partes como o fotoxornalismo nos que se ve ese tema relacional, por exemplo en&nbsp;<em>Rear&nbsp;window<\/em>&nbsp;(Alfred Hitchcock, 1954). A personaxe de James Stewart \u00e9 un claro exemplo de fotoxornalista, que vive nun piso pequeno, moi agradable, que a moitos nos gustar\u00eda ter. A personaxe de Stewart fala desa vida axitada do compromiso do xornalista, e \u00e9 moi curioso que a personaxe de Grace Kelly intenta convencelo para que se dedique a outro tipo de xornalismo. El \u00e9 un reporteiro de guerra, un reporteiro aventureiro, de conflito, de deportes, de viaxar polo mundo. Esta especie de idealizaci\u00f3n do oficio que tam\u00e9n trouxo toda a iconograf\u00eda de Leika, de Kodak, de viaxar polo mundo e sacar imaxes.<\/p>\n\n\n\n<p>E claro, este fotoxornalista non quere casar coa personaxe de Grace Kelly, non porque non estea namorado, que est\u00e1 namorado&nbsp;<em>ata as trancas<\/em>, sen\u00f3n porque non quere que ela sofra o estilo de vida que el est\u00e1 levando. Incluso ela, a pesar de que lle di que non lle importa, sux\u00edrelle a fotograf\u00eda de moda, algo m\u00e1is estable.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Podemos cambiar xornalista por case calquera profesi\u00f3n eminentemente masculina que no cine cl\u00e1sico sexa&nbsp;<em>always on the run<\/em>, de aventureiro, que choca co interese amoroso da muller que sempre quere estabilidade por definici\u00f3n. Quizabes o xornalista entra neste estereotipo\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Si, logo c\u00f3ntoche unha excepci\u00f3n!<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/64.media.tumblr.com\/0f86a9561fb2671a31e9dc517ac2a9c9\/5a6d2e387b070445-75\/s540x810\/c5454cfb1fcd4999f8c992f40ac8ce6f44dd9e86.png\" alt=\"image\"\/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>\u2026pois, atendendo a isto, quer\u00edache mencionar un filme que mencionou Marta P\u00e9rez Pereiro nunha entrevista anterior:&nbsp;<\/strong><em><strong>Woman of&nbsp;the&nbsp;year<\/strong><\/em>&nbsp;<strong>(George Stevens,&nbsp;1942), na que se inverten os roles.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c9 a excepci\u00f3n da que che quer\u00eda falar! Acabas de lerme a mente:&nbsp;<em>Woman of the year<\/em>, con Spencer Tracy e Katherine Hepburn, que \u00e9 un dos mellores d\u00faos da historia do cine.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sen\u00f3n o mellor\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bueno, est\u00e1n&nbsp;<em>Bogie<\/em>&nbsp;e Bacall, est\u00e1n Cary Grant e Audrey Hepburn, a\u00ednda que fose fugaz, en&nbsp;<em>Charade<\/em>&nbsp;(Stanley Donen, 1963)\u2026 pero, sen d\u00fabida, dos mellores. \u00c9 espectacular.&nbsp;<em>Woman of the&nbsp;year<\/em>&nbsp;\u00e9 marabillosa pero, ollo, falamos dunha actriz, Katherine Hepburn, experta en pel\u00edculas dunha \u00e9poca moi concreta de Hollywood: as pel\u00edculas que van de finais dos anos 30 at\u00e9 finais dos anos 40, antes da caza de bruxas e do cumio da Guerra Fr\u00eda nos anos 50 ou 60. Neste per\u00edodo hai algunhas pel\u00edculas que a d\u00eda de hoxe, mirando cara atr\u00e1s, p\u00f3dennos parecer tremendamente avanzadas vindo da \u00e9poca de onde ve\u00f1en. Unha \u00e9&nbsp;<em>Woman of the Year<\/em>, onde se inverten os roles. De repente \u00e9 esta muller que \u00e9 a xefa, poderosa, empoderada, libre, con moit\u00edsimo car\u00e1cter, que nesa \u00e9poca est\u00e1n masculinizadas porque non deixa de ser ese rol de x\u00e9nero patriarcal de \u201ca muller ten que ser mansa, suave\u201d, na que a muller s\u00f3 pod\u00eda aspirar a ser unha&nbsp;<em>femme fatale<\/em>, que era unha icona de emancipaci\u00f3n da \u00e9poca, como Bacall \u2013voz grave, fuma, leva ombreiras, usa traxes masculinos\u2013\u2026 ou Katharine Hepburn, que non est\u00e1 fichada por casualidade.<\/p>\n\n\n\n<p>E ollo, a\u00ednda que non sexa xornalismo hai unha pel\u00edcula que sempre destaco a favor do empoderamento e que hoxe, por suposto, podemos darlle moitas revisi\u00f3ns, pero creo que hai un consenso que a vemos e pensamos que estaba moi adiantada:&nbsp;<em>Adam\u2019s&nbsp;rib<\/em>&nbsp;(George Cukor, 1949), que a min d\u00e9ixame fascinado. \u00c9 sobre un matrimonio de avogados que se enfrontan a un caso, no que Katharine Hepburn, defende a unha muller maltradada e o seu marido, Spencer Tracy, \u00e9 o fiscal do caso.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai outra pel\u00edcula,&nbsp;<em>Mr. Deeds goes to town<\/em>&nbsp;(Frank Capra, 1936), no que Gary Cooper interpreta a un cidad\u00e1n medio dunha vila norteamericana, moi bonach\u00f3n, que toca a tuba\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>O t\u00edpico protagonista dos filmes de Capra.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Exacto, o home americano medio, o home popular americano,&nbsp;<em>the middle class man<\/em>, moi Frank Capra, moi patri\u00f3tico, non? \u00d3 que lle toca en herdanza, neste caso, a enorme fortuna dun magnate, e ten que trasladarse a Washington. Comeza a vivir a gran vida e co\u00f1ece a unha xornalista que interpreta Jean Arthur, magn\u00edfica, e que tal e como a debuxa Capra \u00e9 como unha antiheroina que fai o que poder\u00eda facer Oriana Fallaci, interpreta un papel para engaiolar a este se\u00f1or, enganalo e que lle conte cousas\u2026 e ela b\u00farlase del en artigos de prensa baixo un pseud\u00f3nimo, contando as c<em>afradas<\/em>&nbsp;que fai este home, porque de repente est\u00e1 forrado e, con moi boas intenci\u00f3ns, fai cousas que, ollo, non son&nbsp;<em>cafradas<\/em>: maiores beneficios para os traballadores, comida, dereitos\u2026 O propio Capra xoga nesa tensi\u00f3n de un home bo que fai cousas boas para os traballadores e o resto da sociedade se escandaliza e di \u201cpero que fai este home?\u201d. Non deixa de ser unha cr\u00edtica \u00f3&nbsp;<em>establishment<\/em>&nbsp;de Washington que considera que todo isto da solidariedade \u00e9 algo f\u00fatil, que non serve para nada. E a xornalista \u00e9 unha personaxe moi moderna, tipo Oriana Fallaci, que non ten ning\u00fan tipo de relaci\u00f3n co protagonista, s\u00f3 quere sacarlle informaci\u00f3n, s\u00f3 est\u00e1 a facer o seu traballo. Algo que, seguramente, de ter sido interpretado por un home non ter\u00eda esa connotaci\u00f3n tan negativa como sendo unha muller, que no cinema cl\u00e1sico se lle presup\u00f3n unha condici\u00f3n de bondade. A muller no cine cl\u00e1sico ou \u00e9&nbsp;<em>mater amantissima<\/em>&nbsp;ou \u00e9&nbsp;<em>mater dolorosa<\/em>, se toma partido sempre exerce alg\u00fan tipo de mal.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>O rol do xornalista, como o desta personaxe, sempre est\u00e1 sometido a unha ambig\u00fcidade. Pode ser o malo ou o bo da pel\u00edcula por exactamente as mesmas raz\u00f3ns: a busca da verdade. Poden ser, como en&nbsp;<\/strong><em><strong>The&nbsp;front&nbsp;page<\/strong><\/em><strong>, voitres que est\u00e1n detr\u00e1s da noticia, que&nbsp;menten<\/strong>&nbsp;<strong>descaradamente,&nbsp;premen<\/strong>&nbsp;<strong>e manipulan para conseguir unha historia ou poden ser todo o contrario, os garantes da verdade como Humphrey Bogart en&nbsp;<\/strong><em><strong>Deadline U.S.A<\/strong><\/em><strong>. Xornalistas que buscan a verdade&nbsp;ora&nbsp;por un ben social,&nbsp;ora<\/strong>&nbsp;<strong>polo<\/strong>&nbsp;<strong>impacto do p\u00fablico.&nbsp;Se o fan por isto \u00faltimo conv\u00e9rtense&nbsp;nos malos do filme, como en&nbsp;<\/strong><strong>\u919c\u805e<\/strong><em><strong>(Sh\u016bbun,<\/strong><\/em>&nbsp;<strong>Akira Kurosawa,&nbsp;1950).&nbsp;Os xornalistas, en definitiva, poden ser<\/strong>&nbsp;<strong>paparazzis entremetidos que os protagonistas deben evitar, ou todo o contrario, heroes pola liberdade de prensa\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Si, \u00f3 xornalista, como calquera outro oficio, sobre todo no cinema cl\u00e1sico da \u00e9poca dourada de Hollywood, som\u00e9teselle a un esencialismo moi fermoso de ver en pel\u00edculas pero, insisto, non ten por que ter que ver coa realidade. O xornalista \u00e9 unha figura moitas veces caricaturizada, simp\u00e1tica, como as personaxes de Jack Lemmon e Walter Matthau en&nbsp;<em>The&nbsp;front&nbsp;page<\/em>, outro d\u00fao marabilloso, que sempre te\u00f1en un fito de bondade, a\u00ednda que Matthau quizabes sexa un pouco m\u00e1is&nbsp;<em>guas\u00f3n<\/em>&nbsp;mentres Jack Lemmon sempre \u00e9 un pouco o \u201cpallaso bo\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Pero si que hai unha dualidade moi curiosa e que moitas veces ten pouco que ver co traballo real do xornalista. Porque sempre dicimos que o xornalista busca a verdade, pero o principal do xornalismo non \u00e9 a verdade obxectiva, pois iso, dende unha perspectiva moi persoal, como non pode ser doutra maneira, non existe. A verdade non existe, existe a honestidade. Non vas atopar nunha un feito obxectivo, incluso na propia selecci\u00f3n de informaci\u00f3n hai parcialidade e ten que habela porque somos seres humanos e temos pensamentos. Ent\u00f3n dende o momento no que ordenas a informaci\u00f3n, est\u00e1s a clasificar, no momento no que seleccionas o que vas ordenar xa est\u00e1s facendo unha criba.<\/p>\n\n\n\n<p>A honestidade p\u00f3dese ver en&nbsp;<em>All the President\u2019s&nbsp;men<\/em>. A min enc\u00e1ntame como est\u00e1 narrada a cautela: falan con todo o mundo, non hai unha presuposici\u00f3n de nada. Obviamente, hai unha vontade de querer saber, pero tam\u00e9n un respecto \u00f3 procedemento, \u201cimos falar con todo o mundo, imos perseguir, imos ver que est\u00e1 a ocorrer\u201d. Claro, cando un ve a pel\u00edcula sabendo o que pasou con Nixon de repente sorprende, \u201ca ver, pero se \u00e9 un corrupto, ide a por el\u201d. Pero eles van seguindo todos os pasos, e, de feito, \u00e9 unha pel\u00edcula que est\u00e1 moi ben feita porque no fondo non abusa de ningunha \u00e9tica.&nbsp;<em>All the President\u2019s&nbsp;men<\/em>&nbsp;a pesar da s\u00faa fama de romantizar o oficio, \u00e9 unha das pel\u00edculas menos \u00e9picas que existen. \u00c9 unha pel\u00edcula case burocr\u00e1tica, \u00e9 dicir, a maior parte da pel\u00edcula son entrevistas, despachos, quedadas en aparcadoiros, chamadas eternas cun cigarro e unha m\u00e1quina de escribir, todo setenteiro, xente con gravatas moi anchas\u2026 se seguimos ese f\u00edo non \u00e9 unha pel\u00edcula nada \u00e9pica. Si que \u00e9 algo m\u00e1is \u00e9pica&nbsp;<em>The Post<\/em>, ou algunha pel\u00edcula cl\u00e1sica, pero&nbsp;<em>All the President\u2019s&nbsp;men<\/em>&nbsp;\u00e9 unha pel\u00edcula na que hai un amor \u00e1 verdade, non o amor \u00e1 verdade porque exista unha verdade obxectiva, sen\u00f3n a honestidade: \u201cvou tentar contar isto da mellor maneira posible e con moit\u00edsima calidade\u201d.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/64.media.tumblr.com\/4b67e3ccb3396ca01119c31f84b619cd\/5a6d2e387b070445-cb\/s540x810\/888a609c3a7e22686e9188c51393ec38bc104b1a.png\" alt=\"image\"\/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><strong>Quizabes a raz\u00f3n desta ambig\u00fcidade \u00e9 precisamente o empregar m\u00e9todos pouco ortodoxos, salt\u00e1ndose a \u00e9tica profesional. Se os xornalistas son os bos da pel\u00edcula, p\u00e1sanse a estes m\u00e9todos para desenmascarar \u00f3 vil\u00e1n; se son os malos, a falta de \u00e9tica \u00e9 o motivo perfecto para volvelos desprezables.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Porque son humanos. Eu aprecio moi a construci\u00f3n de personaxes que son humanas. Personaxes que te\u00f1en claroscuros, como Kane, que personifica a William Randolph Hearst, pero que \u00e9 unha personaxe tremendamente humana. Con connotaci\u00f3ns de vil\u00e1n, pero cun lado humano, sensible, unha parte ferida, moi ferida, e unha parte ambiciosa\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>A min as pel\u00edculas cadradas, de personaxes moi arquet\u00edpicas, non me interesan. A min, como espectador, inter\u00e9same o conflito. E como xornalista\u2026 \u00e9 un oficio que est\u00e1 na fronteira. Cando un oficio est\u00e1 na fronteira, como dic\u00eda Margaret Thatcher que \u201c\u00e9 moi perigoso estar no medio da estrada porque che colle o tr\u00e1fico dende os dous sentidos\u201d, ent\u00f3n cando un oficio est\u00e1 nese medio da estrada, por unha banda un suposto garante da democracia, a pesar de ser un garante que mana da propiedade privada e polo tanto non ten ning\u00fan tipo de control p\u00fablico nin cidad\u00e1n, m\u00e1is al\u00e1 do consumo; e por outra banda esa denuncia do que se fai mal moitas veces con m\u00e9todos\u2026 por exemplo, un procedemento que se fai moito en prensa que \u00e9 abertamente, non ilegal, pero pouco \u00e9tico: cando se levanta segredo de sumario e se saben as cousas, hai&nbsp;<em>chivatazos.&nbsp;<\/em>\u201cQue facemos? Publicamos isto? Por que non? Vano publicar antes eles e ga\u00f1an m\u00e1is lectores ou ouvintes\u2026\u201d est\u00e1 esa carreira, e as personaxes que reflicten esta dualidade que se da no oficio creo que son m\u00e1is interesantes. Porque, no fondo, est\u00e1n reflectindo o que ocorre a un xornalista cando ten unha exclusiva e ten que decidir que facer con ela, ou cando toca un tema pol\u00e9mico.<\/p>\n\n\n\n<p>Imaxinemos unhas elecci\u00f3ns nas que hai risco de que ga\u00f1e a extrema dereita e o partido progresista vese envolto nunha rede de corrupci\u00f3n. O xornalista que o descobre sabe que se destapa o caso o partido progresista perde as elecci\u00f3ns e ga\u00f1a a extrema dereita. Que fai? Onde est\u00e1 a loita pola verdade? Cada un tomar\u00eda unha decisi\u00f3n. Se revelalo ou non, hai xente que agardar\u00eda ata que pasasen as elecci\u00f3ns\u2026 pero as\u00ed est\u00e1s enganando a xente, porque tes unha informaci\u00f3n que o resto non te\u00f1en. \u00c9 \u00e9tico? A min par\u00e9ceme que non, eu creo que haber\u00eda que contalo, eu contar\u00edao&nbsp;<em>caiga qui\u00e9n caiga<\/em>, porque \u00e9 o deber que t\u00e9s cos lectores. Esa dualidade existe.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00c9 a que lle da cor&nbsp;\u00f3<\/strong>&nbsp;<strong>cinema. Sen conflito non hai cinema.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Non hai historia, claro. Bueno, si que a hai. Hai unha pel\u00edcula terrible que \u00e1 xente lle encanta que \u00e9&nbsp;<em>L&#8217;Ann\u00e9e derni\u00e8re \u00e0 Marienbad<\/em>&nbsp;(Alain Resnais, 1961). \u00c9 unha pel\u00edcula do novo cinema franc\u00e9s dos anos 60, eu vina cunhas altas expectativas e non atopei o conflito. O conflito t\u00edveno eu coa pel\u00edcula. \u00bfComo me poden estar tomando o pelo desta maneira?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cal \u00e9 a pel\u00edcula que mellor reflicte o oficio de xornalista?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Polo perigo que entra\u00f1a e polo retrato cru,&nbsp;<em>Citizen Kane<\/em>. Exp\u00f3n xustamente estas d\u00fabidas, eses dilemas constantes, dende a parte m\u00e1is pr\u00f3xima \u00e1 industria que eu penso que \u00e9 a parte m\u00e1is a criticar. Porque si que \u00e9 certo que Espa\u00f1a goza dun xornalismo que o problema que ten \u00e9 que non est\u00e1 ben pagado, pero temos uns profesionais\u2026 non s\u00f3 polo nivel de egresados e egresadas nas facultades, que somos moitos, sen\u00f3n que hai unha calidade evidente. Outra cousa \u00e9 como se est\u00e1 a pagar esta calidade e como funciona a industria: por que non se contrata a m\u00e1is xente, por que en pa\u00edses como os EUA ou en Europa os medios p\u00f3dense permitir que un xornalista ou un equipo de xornalistas estea dous meses facendo unha reportaxe, unha reportaxe espectacular, e aqu\u00ed se fagan reportaxes de tres d\u00edas, catro d\u00edas m\u00e1ximo. Ou dun d\u00eda para outro! Son maneiras diferentes de entender o negocio, e Citizen Kane \u00e9 moi revelador de como pode derivar isto.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Se nos permites subir \u00e1 superficie, podemos falar do estereotipo m\u00e1is b\u00e1sico e caricaturizado. Que cres que aporta introducir nun filme, por exemplo, un mozo vendendo xornais \u00f3 berro de \u201cextra, extra!\u201d ou planos de rotativas a imprimir p\u00e1xinas a toda m\u00e1quina mostrando grandes titulares elocuentes?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c9 o t\u00f3pico. Estes planos cruzados de rotativas, \u201cTaca, taca, taca, taca\u201d (ri). De feito, f\u00edxate que estamos a falar de pel\u00edculas onde o xornalismo igual non \u00e9 o tema central pero aparece. En&nbsp;<em>Adam\u2019s&nbsp;rib<\/em>&nbsp;hai un recurso moi gracioso que \u00e9 que, a medida que avanza o xu\u00edzo, hai como uns separadores que son tiradas de xornais que describen como vai avanzando o xu\u00edzo e de s\u00fapeto saen caricaturas da personaxe de Spencer Tracy, o fiscal, enfadad\u00edsimo, porque a s\u00faa muller, Hepburn, fai unha boa defensa.<\/p>\n\n\n\n<p>A prensa como medidor de tempo \u00e9 moi interesante. Supo\u00f1o que para imprimirlle dinamismo, non? Penso que ese t\u00f3pico \u00e9 moi bo porque \u00e9 un marcador de tempo. Falamos dunha \u00e9poca na que a guerra, a segunda guerra mundial, veu contada por xornalistas, unha \u00e9poca onde a prensa era unha referencia moi importante para saber o que estaba a pasar. Iso \u00e9 algo que estamos perdendo, e \u00e9 normal que o perdamos porque de repente aparecen as redes sociais e aparece outra maneira de contar historias, non estritamente a trav\u00e9s de canles xornal\u00edsticas. Outra cousa \u00e9 que o xornalismo poida, e creo que o est\u00e1 facendo, referenciarse. \u00c9 dicir, que ti est\u00e1s consumindo unha noticia en El Pa\u00eds ou na Cadena SER, porque te f\u00edas delas. \u201cEu po\u00f1o a SER porque me f\u00edo.\u201d Ou porque polo menos sei que se vai axustar \u00f3 meu criterio de calidade, por exemplo.<\/p>\n\n\n\n<p>Ent\u00f3n vimos dunha sociedade na que o importante vi\u00f1a na prensa, onde os medios de comunicaci\u00f3n como a radio\u2026 hai unha pel\u00edcula marabillosa,&nbsp;<em>Radio Days<\/em>&nbsp;(Woody Allen, 1987) e Allen c\u00f3ntao tam\u00e9n nas s\u00faas memorias: a radio ti\u00f1a un papel imprescindible na vida, sempre co transistor de fondo. Contaba a guerra, contaba o ocio, contaba o que hab\u00eda que facer, o que non hab\u00eda que facer, era unha ferramenta civilizadora, hexem\u00f3nica de certas ideas\u2026 e s\u00e9gueo sendo.<\/p>\n\n\n\n<p>Ent\u00f3n, por que aparecen estes xornais? Pois por po\u00f1er un marcador de tempo, \u00e9 dicir, algo importante est\u00e1 a pasar. Se fixeramos unha pel\u00edcula hoxe en d\u00eda igual o protagonista decatar\u00edase dunha novidade por Facebook ou por Twitter. De feito poder\u00edase facer un paralelismo con esa escena das rotativas situ\u00e1ndoo hoxe en d\u00eda: como representariamos esa novidade? Cun \u201cbip, bip\u201d, cunha notificaci\u00f3n, e o protagonista ten un aviso ou un ch\u00edo de Twitter e m\u00edrao. \u201cAi, mira o que acaba de pasar!\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>O&nbsp;que antes ter\u00eda visto nun xornal.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Si, ou nos titulares nun quiosco, ou acendendo a radio.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ou acendendo a televisi\u00f3n, na \u00e9poca.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Exacto, logo a televisi\u00f3n tomou ese papel. \u00c9 moi interesante, falamos sobre todo de cinema cl\u00e1sico e, debido a \u00e9poca, os medios de masas eran radio e prensa, at\u00e9 a chegada da televisi\u00f3n. Nos 70, 80 e 90 houbo este cambio. Son estes ultra-t\u00f3picos que se converten en marcadores de tempo. \u00c9 a noci\u00f3n de que o xornalismo \u00e9 unha cr\u00f3nica do presente. E cando algo \u00e9 medidor do tempo ten un privilexio enorme porque quen mide o tempo controla as distancia, controla os espazos, controla os lugares\u2026 A d\u00eda de hoxe, no cinema, iso est\u00e1 cambiando. \u00c9 raro que algu\u00e9n se decate de algo pola televisi\u00f3n; nas series de pol\u00edtica como&nbsp;<em>House of Cards<\/em>&nbsp;(Netflix, 2013\u20132018) ou&nbsp;<em>Baron Noir&nbsp;<\/em>(Canal+, 2016\u20132020)<em>,<\/em>&nbsp;o tema da prensa aparece pero hai un xogo en redes sociais enorme. \u00c9 un mundo distinto.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Claro, as \u00faltimas grandes frases viralizadas non foron grandes titulares de prensa, sen\u00f3n ch\u00edos de Trump.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Si, e no noso pa\u00eds declaraci\u00f3ns de N\u00fa\u00f1ez Feij\u00f3o, Ana Pont\u00f3n ou Pablo Casado. E fanse noticias con iso! Quen escoite un bolet\u00edn de novas de tarde \u00e9 raro o d\u00eda que non oia \u201c\u2026e en Twitter unhas declaraci\u00f3ns de algu\u00e9n chamaron a atenci\u00f3n\u201d, ou un v\u00eddeo, ou un rech\u00edo.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>No cinema todo adoita virar en torno \u00e1s variables que rexen a vida: o tempo e o espazo. O espazo xa o mencionamos nun artigo recente, pero sobre todo falamos de tempo, \u00e9 un concepto \u00f3 que sempre volvemos. Por iso quizabes un marcador de tempo como pode ser a prensa ou hoxe en d\u00eda as redes sociais, onde todo \u00e9 ef\u00e9mero, marca tam\u00e9n o cami\u00f1o.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Claro, por suposto.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cal \u00e9 a iconograf\u00eda do xornalismo no cinema? N\u00f3s, por exemplo, propo\u00f1emos a m\u00e1quina de escribir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pois algo moi iconogr\u00e1fico nos xornalistas do cinema at\u00e9 os anos 70 era o sombreiro. Se \u00e9 coa icona de&nbsp;<em>press<\/em>, a\u00ednda m\u00e1is. A personaxe de James Stewart en&nbsp;<em>The Philadelphia&nbsp;story<\/em>&nbsp;(George Cukor, 1940), que precisamente tam\u00e9n interpreta a un fotoxornalista en&nbsp;<em>Rear&nbsp;window<\/em>, leva sombreiro e \u00e9 o que chama a atenci\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Hai unha frase de Manuel Rivas que me encanta, que a s\u00faa nai lle dixo que \u201cnon se metera a xornalista, que buscara un oficio no que non se mollara\u201d. O sombreiro, precisamente, t\u00e1pate da choiva. Est\u00e1 o que leva James Stewart en&nbsp;<em>The Philadelphia&nbsp;story&nbsp;<\/em>y e est\u00e1 tam\u00e9n o sombreiro de palla&nbsp;<em>canotier<\/em>&nbsp;que leva Jack Lemmon en&nbsp;<em>The&nbsp;front&nbsp;page<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Ademais o sombreiro ten algo po\u00e9tico, que \u00e9 que cobre a cabeza, tapa as ideas, \u00e9 un contedor de ideas.<\/p>\n\n\n\n<p>Outro elemento iconogr\u00e1fico \u00e9 a redacci\u00f3n. Hai unha pel\u00edcula moi boa con Paul Newman,&nbsp;<em>Absence of Malice<\/em>&nbsp;(Sydney Pollack, 1981), que est\u00e1 protagonizada por unha xornalista nunha cidade onde hai un caso de abuso, ou de corrupci\u00f3n, e ela involucra a un empresario local, non un peixe gordo. Ela cre que este home ten algo que esconder e el def\u00e9ndese, protesta, vai \u00e1 redacci\u00f3n. Hai un conflito que \u00e9 moi interesante co tema da honra. Este filme \u00e9 brillante porque amosa a outra parte do conflito que afecta a persoas: o nome que aparece vilipendiado nun xornal, igual que o que aparece en redes sociais, afecta \u00e1 vida persoal. E esta xornalista fica primeiro na superficie dando por certas as acusaci\u00f3ns que penduran enriba da cabeza deste se\u00f1or, despois dec\u00e1tase de que non todo \u00e9 o que parece e comeza a investigar.<\/p>\n\n\n\n<p>E unha das cousas que m\u00e1is chama a atenci\u00f3n desa pel\u00edcula, como en&nbsp;<em>All the Presidents&nbsp;men<\/em>, \u00e9 a redacci\u00f3n. Esas redacci\u00f3ns m\u00edticas que ning\u00fan de n\u00f3s vivimos, ning\u00fan da nosa xeraci\u00f3n, e da anterior tampouco. Onde se fumaba moit\u00edsimo, onde se escoitaba ese \u201cchic, chic, chic\u201d da m\u00e1quina de escribir\u2026 Eu, lamentablemente, nas redacci\u00f3ns nas que estiven\u2026 creo que a pol\u00edtica n\u00f3tase moito, pois a hexemon\u00eda pol\u00edtica permea todo, e unha pol\u00edtica de trinta anos de promoci\u00f3n do individualismo, do mercantilismo, do capitalismo m\u00e1is deshumanizado, n\u00f3tase nas redacci\u00f3ns, polo menos aqu\u00ed en Espa\u00f1a. E nas que estiven, salvo notables exemplos, eran redacci\u00f3ns moi fr\u00edas , as\u00e9pticas, moi individualizadas, onde case non hab\u00eda contacto entre os traballadores, onde hab\u00eda unha enorme tensi\u00f3n e non hab\u00eda ese ambiente de convivencia que nos describen os xornalistas vellos de amizade, de compenetraci\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Quizabes os dous equipos m\u00e1is comprometidos do cinema e da narrativa en xeral, son a tripulaci\u00f3n dun barco e a redacci\u00f3n dun xornal.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pois ten moito parecido! Un medio de comunicaci\u00f3n \u00e9 un barco que navega e que se enfronta a tempestades. Como calquera empresa humana, ent\u00e9ndase empresa como sa\u00edda, como proxecto, un medio de comunicaci\u00f3n enfr\u00f3ntase \u00f3s vaiv\u00e9ns da vida e \u00f3 persoal. Todos sabemos que imos nunha direcci\u00f3n, non sabemos cal, pero que hai que manter a vela e seguir navegando.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>En Kinocube pill\u00e1moslle o gusto a conversar, polo que nesta ocasi\u00f3n nos puxemos en contacto co xornalista e escritor Lois Alcayde Dans para reflexionar sobre o xornalismo no cinema. Nesta conversa trataremos o papel do xornalista, os arquetipos relacionados con el e a iconograf\u00eda que o rodea. Como na anterior entrevista, \u00e9 posible que atopedes [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":896,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[8,101,102,227,99,100],"class_list":["post-473","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-episodios","tag-cinema","tag-cinema-clasico","tag-entrevistas","tag-profesions","tag-xornalismo","tag-xornalistas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kinocubecinema.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/473","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kinocubecinema.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kinocubecinema.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kinocubecinema.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kinocubecinema.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=473"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/kinocubecinema.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/473\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":986,"href":"https:\/\/kinocubecinema.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/473\/revisions\/986"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kinocubecinema.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/896"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kinocubecinema.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=473"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kinocubecinema.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=473"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kinocubecinema.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=473"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}